Komenda Powiatowa
Państwowej Straży Pożarnej
w Łukowie

W związku ze zbliżającymi się Zjazdami Oddziałów Gminnych/Miejsko-Gminnych/Miejskich Związku OSP RP (zaplanowanymi w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca br.) w ramach udziału przedstawicieli Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Łukowie informujemy, że zostaną zaprezentowane i omówione informacje w następujących obszarach, tj.:

 

Komunikat nr 1 – „Strategia rozwoju jednostek ochrony przeciwpożarowej Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na lata 2026-2030”, w tym profilowanie jednostek OSP.

 

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej realizując upoważnienie zawarte w art. 10 ust. 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1312) przygotował projekt strategii rozwoju jednostek ochrony przeciwpożarowej na lata 2026-2030. W dokumencie tym określone zostały obszary strategiczne, które będą stanowiły filary rozwoju tych jednostek w najbliższych latach.

 

Strategia jest dokumentem, który nie nakłada nowych zadań, jest natomiast odpowiedzią ustawodawcy na potrzebę dalszego doskonalenia i specjalizacji jednostek ochrony przeciwpożarowej działających na terenie kraju. Jej podstawowym celem jest wzmocnienie i ukierunkowanie rozwoju JOP według założeń uzgodnionych z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, koncentrując się głównie na możliwościach rozwoju tych jednostek oraz szansach, jakie zapewnia perspektywa ich dofinansowania w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Uwzględnia ona w szczególności priorytetowe dziś w kontekście sytuacji geopolitycznej systemowe przygotowania Państwa do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Poza jednostkami PSP, adresatem tej strategii będą jednostki OSP, które powinny zostać z nią powiązane przez właściwe organy, na rzecz których wykonują zadania.

 

W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U z 2024 r. poz. 1907) jednostki ochrony przeciwpożarowej (dalej JOP) stały się podmiotami ochrony ludności i obrony cywilnej. Do zadań tych podmiotów dołączyło wspieranie właściwych organów ochrony ludności i obrony cywilnej w realizacji części zadań wynikających z ww. ustawy, w tym udzielanie pomocy doraźnej oraz pomocy humanitarnej definiowanych łącznie, jako działania pomocowe.

 

Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, pojęcia te oznaczają odpowiednio:

• pomoc doraźna – należy przez to rozumieć zaopatrzenie poszkodowanych lub ewakuowanych w środki pierwszej potrzeby niezbędne do zabezpieczenia podstawowych potrzeb bytowych, w tym w żywność, wodę, energię, odzież oraz zapewnienie im tymczasowego schronienia i podstawowych warunków sanitarnych do czasu objęcia ich innymi rodzajami pomocy;
• pomocy humanitarna – należy przez to rozumieć działania prowadzone w celu udzielenia pomocy materialnej i logistycznej ludności dotkniętej skutkami klęsk żywiołowych, sytuacji kryzysowych, konfliktów zbrojnych, konsekwencjami migracji, realizowane na zasadach bezstronności, neutralności i niezależności, a także proporcjonalności, adekwatności i szybkości reagowania.

 

W związku z zapewnieniem finansowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej w ramach rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej m.in.: wojewodowie oraz organy jednostek samorządu terytorialnego mogą wnioskować o dodatkowe środki finansowe z przeznaczeniem na zbudowanie odpowiedniego potencjału wspierających ich podmiotów. Obecnie przygotowywany jest projekt kolejnego programu na lata 2027-2031, który wstępnie zakłada przekazanie większości środków z programu do jednostek samorządu terytorialnego.

 

Przygotowując założenia do projektu strategii jedną ze zidentyfikowanych potrzeb było wzmocnienia roli jednostek OSP w systemie ochrony ludności i obrony cywilnej. W następstwie tego także konieczność ich przygotowania do realizacji nowych zadań z tego obszaru, które będą wykonywały w sytuacjach kryzysowych na rzecz właściwych organów samorządu terytorialnego.

 

W tym celu zaproponowano profilowanie jednostek OSP w oparciu o zdefiniowane moduły zadaniowe, jako jeden z kierunków i mechanizmów służących ich dalszemu doskonaleniu. Profilowanie jednostek OSP zostało opisane w Strategii w ramach V Obszaru Strategicznego pt.: „Rozwój systemu ochrony ludności i reagowania kryzysowego”. Zakłada on profilowanie jednostek OSP, pod kątem realizacji działań obejmujących udzielanie pomocy doraźnej oraz pomocy humanitarnej.

 

Państwowa Straż Pożarna zapewni wsparcie dla właściwych organów ochrony ludności w dokonaniu wstępnej oceny zdolności jednostek OSP do realizacji tych zadań oraz zaplanowaniu i przygotowaniu ich do wykonywania działań pomocowych.

 

Uwzględniając wnioski formułowane w trakcie prac projektowych, w tym na podstawie wstępnego przypisania jednostek OSP do wskazanych profili realizowanego na początku br. wspólnie przez Komendantów Powiatowych/Miejskich PSP z wójtami, burmistrzami i starostami, w aktualnym projekcie wskazane zostały ostatecznie 4 profile:

• ewakuacyjny (obejmujący m.in. zadania ewakuacji ludzi, zwierząt, mienia oraz zadania poszukiwania osób zaginionych w terenie);
• logistyczny (obejmujący m.in. zadania organizacji miejsc tymczasowego zakwaterowania, dystrybucji paliw i energii elektrycznej, przygotowania i dostarczania wyżywienia oraz dystrybucję wody pitnej i uzdatnienie wody użytkowej);
• medyczny (obejmujący m.in. zadania organizacji mobilnej pomocy medycznej w terenie, organizacji polowych punktów medycznych oraz dostarczanie leków);
• humanitarny (obejmujący m.in. zadania organizacji i obsługi obiektów zbiorowej ochrony, organizacji i obsługi punktów pomocy humanitarnej oraz zadania powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności w miejscach pozbawionych dostępu do usług cyfrowych oraz powszechnego systemu ostrzegania i alarmowania).

 

Strategia przewiduje utworzenie struktur organizacyjnych do wsparcia realizacji działań ochrony ludności i obrony cywilnej na poziomie powiatowym w oparciu o jednostki OSP w KSRG i poziomie gminnym przy udziale pozostałych jednostek OSP, co powiązane jest bezpośrednio z ich terenem działania.

 

Wdrożenie założeń tej strategii będzie wymagało bezpośredniego zaangażowania za równo organów ochrony ludności na poziomie gminy i powiatu, jak też ochotniczych straży pożarnych, jako kluczowych podmiotów ochrony ludności i obrony cywilnej bezpośrednio angażowanych w udzielanie pomocy ludności. W procesie tym rolę koordynatora i wsparcie zapewni Państwowa Straż Pożarna.

 

Komunikat nr 2: Przydziały mobilizacyjne członków OSP.

 

Obecna sytuacja geopolityczna pokazuje jak ważne stają się kwestie bezpieczeństwa narodowego i publicznego oraz odpowiedniego przygotowania służb ratowniczych do prowadzenia działań ratowniczych w stanach zagrożenia bezpieczeństwa państwa. W przypadku konfliktu zbrojnego lub innych sytuacji kryzysowych dostępność zasobów ratowniczych (w szczególności jednostek ochrony przeciwpożarowej) może ulec znacznemu ograniczeniu. Część ratowników oraz personelu technicznego zostanie przydzielona do sił zbrojnych lub oddelegowana do zadań wojskowych. Może to spowodować zmniejszenie liczby osób i środków dostępnych do realizacji codziennych działań ratowniczych. W konsekwencji musimy być świadomi, że reakcja na zdarzenia cywilne może być wolniejsza lub mniej skuteczna.

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej przy akceptacji MSWiA, wychodząc naprzeciw możliwym scenariuszom wspomnianym powyżej podjął decyzję o przygotowaniu i przeprowadzeniu ogólnopolskiej analizy dostępności strażaków ratowników OSP do prowadzenia działań w stanach zagrożenia bezpieczeństwa państwa (w czasie stanu wyjątkowego, stanu wojennego lub wojny).

Analiza zostanie przeprowadzona w I etapie we wszystkich jednostkach OSP włączonych do KSRG przez komendantów powiatowych i miejskich PSP. Będzie miała na celu zabranie danych identyfikacyjnych od członków OSP KSRG m.in. w zakresie zatrudnienia w służbach, przyznanych przydziałów mobilizacyjnych czy też posiadania praw jazdy kat. B, C, CE i D. Zebrane dane zostaną podane analizie w KG PSP i posłużą do określenia potencjału osobowego jednostek OSP w KSRG możliwego do wykorzystania w stanach nadzwyczajnych.

 

Powyższe czynności będą pierwszym etapem do zbudowania docelowo korpusu obrony cywilnej i nadania przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej o którym mowa w ustawie z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, która jest kluczowym aktem dla zabezpieczenia członków OSP przed wcieleniem do wojska.

Przewiduje ona m.in.

• powstanie korpusu obrony cywilnej, do którego mogą należeć osoby z przydziałami mobilizacyjnymi w zakresie obrony cywilnej;
• umożliwia nadawanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej przez wojewodę lub ministra właściwego ds. wewnętrznych;
• pozwala wskazać konkretne miejsce pełnienia służby OC – co oznacza,
  że strażak OSP może otrzymać przydział do własnej jednostki OSP;
• wojewoda jest zobowiązany poinformować osobę o planowanym miejscu pełnienia służby w ramach OC, a osoba ta może wskazać preferowane miejsce.

 

W ustawie przewidziano, że podmioty ochrony ludności obejmują m.in.:

• jednostki ochrony przeciwpożarowej,
• służby ratownicze,
• organizacje ratownicze i podmioty zdolne realizować zadania z zakresu OC.

OSP – jako istotny element krajowego systemu ratowniczego – spełnia kryteria określone w przedmiotowej ustawie. W związku z czym strażacy OSP posiadają szkolenie i wyposażenie odpowiednie do zadań OC, a tym samym w czasie wojny mogą realizować działania w zakresie:

• ratownictwa technicznego,
• ratownictwa medycznego,
• zabezpieczenia infrastruktury krytycznej,
• działań poszukiwawczo–ratowniczych,
• wsparcia ewakuacji ludności,
• gaszenia pożarów powstałych w następstwie działań zbrojnych.

 

Zapewnienie ciągłości KSRG i bezpieczeństwa lokalnych społeczności jest więc kluczowym argumentem w zakresie bezpieczeństwa. W przypadku konfliktu zbrojnego to OSP będą pierwszą siłą reagowania na skutki ataków a tym samym na pożary, uszkodzenia infrastruktury, ratowanie ludności, wsparcie ewakuacji.

Włączenie członków OSP do Sił Zbrojnych oznaczałoby utratę zdolności ratowniczych, a tym samym zagrożenie dla bezpieczeństwa ludności.

 

W świetle obowiązujących przepisów rekomenduje się wnioskowanie o nadanie członkom OSP „przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej” (OC), zgodnie z art. 135 ustawy o ochronie ludności oraz przepisami wykonawczymi MSWiA.

Wnioski mogą składać wójtowie/burmistrzowie za pośrednictwem starosty, a finalnie przydziały nadaje wojewoda.

Przydziały powinny wskazywać konkretne jednostki OSP jako miejsce pełnienia służby OC.

 

Komunikat nr 3: Legitymacje OSP dla strażaków ratowników i osób posiadających świadczenie ratownicze.

 

Zgodnie z Ustawą z dnia 4 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych – nastąpiła nowelizacja, która zastąpiła dotychczasową legitymację plastikową – dokumentem mobilnym w aplikacji mObywatel. Nowe przepisy wchodzą w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ich ogłoszenia. tj. 8  kwietnia 2026 r.

 

Najważniejsze informacje:

1. Legitymacje OSP są dokumentami mobilnymi w aplikacji mObywatel.
2. Wydać je będzie wójt, burmistrz lub prezydent miasta na wniosek strażaka ratownika OSP lub osoby mającej przyznane świadczenie ratownicze.
3. Dane do rejestru legitymacji wprowadza organ gminy po weryfikacji uprawnień strażaka ratownika OSP.

 

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powierzył w dniu 17 marca 2026 r. prowadzenie Komendantowi Głównemu PSP w systemie teleinformatycznym rejestru legitymacji strażaków ratowników OSP i osób, którym przyznano świadczenie ratownicze oraz pełnienie funkcji administratora danych osobowych od dnia 8 kwietnia 2026 r.

W związku z uruchomieniem możliwości korzystania z legitymacji OSP w ramach aplikacji mObywatel, informujemy, że:

1. Strażacy ratownicy OSP będą mogli ubiegać się o udostępnienie legitymacji w systemie mObywatel – wymagane posiadanie aplikacji mObywatel.
2. Z uprawnienia będą mogły korzystać również osoby posiadające przyznane świadczenie ratownicze – również wymagane jest posiadanie aplikacji mObywatel.
3. Legitymacja potwierdza: przynależność do OSP, posiadane uprawnienia strażaka‑ratownika OSP, lub prawo do korzystania ze świadczenia ratowniczego – jeśli dotyczy.
4. Po pozytywnej weryfikacji danych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) a następnie po uwierzytelnieniu posiadacza legitymacji przy użyciu certyfikatu podstawowego legitymacja OSP będzie dostępna w aplikacji mObywatel na urządzeniu użytkownika.